De dartsregels

Darten heeft weinig regels, en dat is precies waarom het zo veel gespeeld wordt. Je hebt drie pijlen, je telt af naar nul, en je moet eindigen op een dubbel. Alles hieronder is uitwerking van die drie zinnen.

Het bord

Een wedstrijdbord heeft twintig taartpunten, genummerd van 1 tot en met 20. De nummers staan bewust niet op volgorde: naast de 20 liggen de 1 en de 5, zodat een misser meteen wordt afgestraft. Vanaf de 20 met de klok mee is de volgorde 20, 1, 18, 4, 13, 6, 10, 15, 2, 17, 3, 19, 7, 16, 8, 11, 14, 9, 12 en 5.

Er zijn vier soorten vakken:

• Het grote vlak telt de waarde van het nummer. De 20 is dus 20.
• De buitenste ring is de dubbel: twee keer de waarde. Dubbel 20 is 40.
• De smalle ring halverwege is de triple: drie keer de waarde. Triple 20 is 60, en dat is het hoogste wat één pijl kan opleveren.
• De roos in het midden telt 50 en geldt als dubbel. De groene ring eromheen telt 25.

Het hoogste wat je met drie pijlen kunt gooien is 180: drie keer de triple 20. Wat telt is waar de punt van de pijl het bord in gaat, niet waar de rest van de pijl uitkomt.

Afstand en hoogte

De roos hangt op 1,73 meter boven de vloer. De werplijn, de oche, ligt op 2,37 meter gemeten in een rechte lijn over de grond vanaf de voorkant van het bord. Diagonaal van de roos naar de oche is dat 2,93 meter — handig om te controleren of je het goed hebt opgehangen.

Je mag met je voet niet over de oche komen. Ernaast staan mag wel, zolang je maar niet dichter bij het bord komt. Meer daarover, inclusief hoe je het thuis netjes ophangt, staat in ons stuk over de officiële afmetingen.

Wie begint?

Beide spelers gooien één pijl naar de roos. Wie het dichtst bij zit mag beginnen. Dat heet bullen. Zitten beide pijlen in de roos, of even dichtbij, dan gooi je opnieuw. In een wedstrijd over meerdere legs wisselt daarna om de beurt wie mag beginnen.

Dat is geen formaliteit: wie begint heeft een reëel voordeel, want die heeft één beurt meer om als eerste op een uitgooi te komen.

Een beurt

Je gooit drie pijlen en dan is de ander. Je mag ze in elke volgorde en naar elk vak gooien. Wat je in die beurt scoort wordt opgeteld en van je stand afgetrokken.

Een paar dingen die vaak fout gaan:

• Een pijl die eruit stuitert telt niet en je mag hem niet opnieuw gooien. Die pijl is weg.
• Een pijl die eruit valt voordat er geteld is, telt ook niet. Haal je pijlen dus pas uit het bord als de score genoteerd is.
• Zit een pijl in een andere pijl — een Robin Hood — dan telt hij niet.
• Gooi je per ongeluk vier pijlen, dan telt de vierde niet mee.

Aftellen naar nul

Je begint op een vast aantal punten, meestal 501, en trekt af wat je gooit. Sta je op 501 en gooi je 140, dan sta je op 361. Wie als eerste precies op nul uitkomt, wint de leg.

Precies op nul, en met een dubbel als laatste pijl. Dat is de regel die darts zijn spanning geeft: je kunt een heel spel domineren en toch verliezen omdat je die dubbel 4 niet raakt.

Dubbel uit

Je laatste pijl moet in een dubbel zitten, of in de roos — die telt als dubbel 25. Sta je op 40, dan gooi je dubbel 20. Sta je op 32, dan dubbel 16.

Sta je op een oneven getal, dan kún je niet uitgooien met één pijl. Je moet eerst een enkele gooien om op een even getal te komen. Vandaar dat ervaren spelers hun tweede pijl al zo mikken dat er een nette dubbel overblijft.

Welke route je gooit vanaf welke score staat in onze uitgooitabel. Het maximum is 170: twee keer triple 20 en de roos.

Bust: wanneer je beurt niet telt

Je gaat bust als je met een pijl:

• onder nul komt;
• precies op 1 uitkomt, want daar kun je niet op uitgooien;
• op nul uitkomt met een pijl die geen dubbel is.

Gebeurt dat, dan is je beurt meteen voorbij en gaat je stand terug naar wat hij was vóór die beurt. Je verliest dus niets, maar je bent wel drie pijlen kwijt.

Een voorbeeld. Je staat op 40 en je eerste pijl gaat in de enkele 20. Je staat nu op 20. Je tweede pijl gaat in de 19: je staat op 1, en dat is bust. Je stand gaat terug naar 40 en de ander mag.

Leg, set en wedstrijd

Eén spel van 501 heet een leg. Wie een leg wint heeft er één; wie een afgesproken aantal legs wint, wint de wedstrijd. "Best of 5 legs" betekent dat je er drie moet winnen.

In grote toernooien wordt vaak in sets gespeeld. Een set is dan zelf weer een aantal legs — meestal wint de eerste die drie legs pakt de set, en wie genoeg sets wint de wedstrijd. Dat maakt een wedstrijd langer en zorgt ervoor dat één slechte reeks je niet meteen de kop kost.

De precieze opzet verschilt per toernooi. Per toernooi hebben we de opzet uitgeschreven bij de grote toernooien.

Wat competities er soms anders doen

De regels hierboven zijn de standaard. In kroeg- en clubcompetities kom je varianten tegen:

• Straight out. Je hoeft niet op een dubbel te eindigen, elk vak dat precies uitkomt is goed. Veel gebruikt bij beginnerscompetities.
• Dubbel in. Je begint pas met aftellen zodra je een dubbel hebt geraakt. Dat maakt het spel een stuk moeilijker en langer; je ziet het vooral bij 301.
• Een ander startgetal. 301 gaat sneller, 701 duurt langer. In koppels wordt vaak 701 of 1001 gespeeld.

Vraag bij een nieuwe club altijd even hoe zij het doen. Het is een van de weinige dingen waar echt verschil in zit.

Scoren en bijhouden

Iemand houdt de stand bij op een krijtbord of met een app. Wie gooit, telt niet mee — dat is de gewoonte, en het voorkomt discussie. De schrijver noteert wat er gegooid is en wat de nieuwe stand is; hij mag desgevraagd zeggen hoeveel je nog nodig hebt, maar niet welke route je moet gooien.

Steeds meer clubs gebruiken een camerascoresysteem dat het bord uitleest en de stand automatisch bijhoudt. Hoe dat werkt en wat het kost staat in ons stuk over Scolia.

Veelgestelde vragen

Telt de roos als dubbel? Ja. De roos is 50 punten en telt als dubbel 25, dus je mag erop uitgooien. De groene ring eromheen is 25 en telt niet als dubbel.

Wat is een nine-darter? Een leg van 501 uitgooien met negen pijlen. Minder kan niet, dus dat is de perfecte leg. Bijvoorbeeld: 180, 180, en dan 141 met triple 20, triple 19 en dubbel 12.

Mag ik tijdens een leg andere pijlen pakken? Ja, zolang je er maar niet meer dan drie per beurt gooit.

Wat telt als de pijl tegen de draad ligt? Waar de punt het bord in gaat. Ligt de pijl tegen de draad aan maar zit de punt in de triple, dan is het een triple.

Wat gebeurt er als een pijl uit het bord stuitert? Die telt niet, en je mag hem niet opnieuw gooien. Dezelfde regel geldt voor een pijl die eruit valt voordat de score genoteerd is.

Hoeveel weegt een dartpijl? Steeltip-pijlen wegen meestal tussen de 20 en 26 gram. Zwaarder vliegt vlakker en is rustiger; lichter vraagt meer snelheid.

Wat voor pijlen bij jou passen staat in de koopgidsen.

Verder lezen

• De spelvormen — 501, cricket, around the clock, shanghai en killer, met de regels per spel.
• De uitgooitabel — welke route je gooit vanaf welke score.
• Darten in de buurt — waar je kunt gooien en welke bond in jouw provincie de competitie draait.