Wie begint er en hoe werkt de bull-up?

Bij het darten bepaalt de start van een partij vaak wie het initiatief grijpt. De speler die een leg mag beginnen, heeft de beste uitgangspositie om als eerste een dubbel te raken en de leg binnen te halen. Om eerlijk te bepalen wie er mag starten, gooien spelers voorafgaand aan de wedstrijd voor de bull. Dit proces noemt men de bull-up of 'diddling for the bull'.

Hieronder staan de exacte regels van de bull-up, hoe een eventuele herkansing werkt en waarom het winnen van de beginworp zo belangrijk is.

Hoe werkt de bull-up?

Voorafgaand aan de wedstrijd nemen beide spelers plaats achter de oche op de officiële afstand van 2,37 meter van het dartbord. Het midden van het bord bevindt zich op precies 1,73 meter hoogte. Een muntopgooi (coin toss) of een afspraak vooraf bepaalt wie de eerste pijl mag gooien.

Het verloop van de bull-up is overzichtelijk:

• Speler A gooit één pijl gericht op de bullseye.
• Speler B gooit vervolgens één pijl gericht op de bullseye.
• De speler wiens pijl het dichtst bij het absolute centrum zit, wint de bull-up en begint de eerste leg.

Het centrum van het bord bestaat uit twee afzonderlijke vakken:

• De dubbele bull (het rode midden, met een waarde van 50 punten).
• De enkele bull of outer bull (de groene ring eromheen, met een waarde van 25 punten).

Een pijl in de rode dubbele bull wint het altijd van een pijl in de groene enkele bull. Belanden beide pijlen buiten deze twee vakken, dan geldt de pijl die fysiek het dichtst bij het rode centrum zit.

De specifieke regels bij een bull-up

Hoewel het principe eenvoudig is, zijn er duidelijke regels voor specifieke situaties tijdens het ingooien:

• Gelijke score of gelijke afstand: Als beide spelers de dubbele bull raken, of beiden de enkele bull, is er sprake van een gelijkspel. Ook als beide pijlen buiten de bull-zones op exact gelijke afstand van het midden zitten, is er geen winnaar. De bull-up wordt dan herhaald. De speler die zojuist als tweede gooide, gooit bij de herkansing als eerste.
• Pijl verwijderen bij een treffer: Raakt de pijl van de eerste speler de dubbele of enkele bull, dan wordt deze pijl direct uit het bord gehaald voordat de tweede speler gooit. Dit voorkomt dat de eerste pijl de bull blokkeert of de pijl van de tegenstander afketst.
• Pijl laten hangen bij een misworp: Landt de eerste pijl buiten de groene ring, dan blijft de pijl in het bord zitten. De tweede speler kan deze pijl laten hangen om de afstand in te schatten.
• Bouncer: Valt een pijl uit het bord (bounce-out) of ketst deze af, dan telt de worp als een misworp. Als beide spelers een bouncer gooien, wordt de bull-up in zijn geheel herhaald.

Waarom is beginnen een voordeel?

In een standaard wedstrijd van 501 met een double-out geeft het beginnen van de leg een rekenkundig voordeel. Wanneer twee spelers van een vergelijkbaar niveau tegen elkaar gooien en een gelijkwaardig gemiddelde behalen, krijgt de speler die begon simpelweg drie pijlen eerder de kans om op een dubbel te gooien.

Het winnen van de leg die je zelf mocht beginnen, noemt men het 'behouden van de leg'. Wint de speler die niet mocht beginnen de leg, dan spreekt men van een break. Door de bull-up te winnen, vergroot je de kans om de eerste set of leg direct naar je toe te trekken.

Volgorde in het verdere verloop van de wedstrijd

De uitslag van de bull-up geldt voor het gehele verloop van de partij:

• Leg-format (bijvoorbeeld best of 5 legs): De winnaar van de bull-up begint leg 1. Daarna wisselt de beurt om en om. Speler A begint leg 1, Speler B begint leg 2, Speler A begint leg 3, enzovoort.
• Set-format: De winnaar van de bull-up begint de eerste leg van set 1. In set 2 begint de andere speler de eerste leg, ongeacht wie de eerste set heeft gewonnen.
• Beslissende leg: In sommige toernooireglementen wordt er bij een gelijke stand in de allerlaatste leg opnieuw gegooid voor de bull om te bepalen wie de beslissende leg mag starten.

Maak er een gewoonte van om elke trainingssessie te starten met drie losse pijlen op de bullseye, zodat je tijdens een wedstrijd meteen scherp bent wanneer het aankomt op die ene beslissende pijl.